Liderlik
Mehmet Burak Şenol
KARTALLAR, İLHAM VEREN LİDERLİK ve MEKTEB-İ ASLİ üstüne düşüncelerimi anlattığım ve matematiksel olarak modellediğim 7 özet yansı. Kaosta düzeni, düzende gelişimi, gelişimde geleceği ve ufkun ötesini görebilen ilham veren liderlere ihtiyacımız var. Peki böyle bir lider sizce nasıl olmalı, nasıl olmamalı? Böyle bir lider nasıl odaklanmalı? Olağanüstü insanlara ve olağanüstü liderlik üstüne... Keyifli okumalar.
KARTALLAR İLHAM VEREN LİDERLİK ve MEKTEB-İ ASLİ: Global Vizyon, Lokal Uyum ve Etkili Liderlik Üzerine Düşünceler
Doç. Dr. Mehmet Burak ŞENOL, 10.02.2026
Kaosta düzeni, düzende gelişimi, gelişimde geleceği ve ufkun ötesini görebilen; ilham veren liderlere ihtiyacımız var. Peki ama global bir vizyona aynı zamanda lokal bir uyuma sahip; küresel düşünüp, yerel hareket edebilen Glokal (Küyerel) işletmeler için böyle bir lider nasıl olmalı, nasıl da olmamalı? Böyle bir lider nasıl ve neye odaklanmalı? Ekip üyelerinin gelişim düzeylerine göre liderlik stili öneren Blanchard’ın SLII® yaklaşımını, stratejik ve operasyonel düzeyde odaklanma ve denge konusunu matematiksel bir modelle ele almadan önce konunun etik kısmına bir teşbihle kartal metaforuyla değinmek istiyorum.
KARTALLAR ve İLHAM VEREN LİDERLİK
"Bütün renkler aynı hızla kirleniyordu... Birinciliği beyaza verdiler.". Her gün daha fazla kirlenen bu Dünya'da önemli olan zirvelere ulaşmak değil, kartal kalabilmek. Hem kartalların hem de yılanların bulunduğu zirvelere; eğilip bükülmeden, iltimas gösterilmeden, sadece yüreğine ve bileğine güvenerek, ruhu, karakteri, ahlakı, çalışma gayreti ve aşkı, sadakati ve güvenilirliği, kapasitesi, bilgisi ve tecrübesiyle hak ederek kartal gibi gelebilen liderlere ne mutlu! Onlar ki beyazın dahi kirlendiği bu Dünya'da nadir kalan güzel örneklerdir. Öğütler, öğütler, öğütler... öğüt vermeyi bırakalım; çalışanlarımıza ya da çocuklarımıza verebileceğimiz en güzel öğüt iyi bir örnek olmaktır. Öğüt verdiğimizin olmasını istediğimiz kişiye, yaşamamız ve iş hayatımız boyunca ne kadar yakın bir örnek olduk? Bunlar derin sorular....
SLII® ile Blanchard Liderlik Modeli Üzerine
Çalışanların iş tutkusunu ve müşteri sadakatini geliştirmek, organizasyonel mükemmellik ve canlılığa ulaşmak için kartallar gibi Hedef Belirleme, Teşhis ve Uyum yeteneklerimizi geliştirmek, Stratejik ve Operasyonel Liderlik becerilerimize odaklanmak zorundayız. SLII kapsamında bir çalışanın hedefiyle ilgili 4 gelişim düzeyine (S1-S4) göre 4 liderlik (G1-G4) stilinden en etkili olanını belirleyerek (4x4=16 olası alternatif senaryo arasında 1/16 ihtimalle doğru konuşlanılmalı) ekibimize karşı farklı düzeylerde Destekleyici ve Yönlendirici olmalıyız.
Pek çok çalışanımızın OKR mantığında pek çok hedefi olacağını göz önünde tutarsak kötü bir liderlikle 1/16^N oranı daha da düşecek, Bütçe, KPI’lar ve Hedef gerçekleşmeleri sapacaktır. Hedef sayısına (N) göre bir çalışanımızın tüm hedeflerinde doğru liderlik yaklaşımını gösterme oranımız 1/16^N olmak üzere; etkili liderlik becerisine sahip olmayan liderlerde, örneğin 6 hedef için doğru ihtimali tutturmak (N=6, % 0,0000059) hedefi 12’den vurmak imkansıza yakındır. Yönetsel hizalanma sağlanamazsa (120° açılı 3 birim vektör) şirketin Bileşke Vektörü 0 olacaktır. Böylece bir SLII® liderinin becerilerine sahip olmaksızın, kötü bir liderlikle çalışanları doğru yönetmenin, işletmeleri başarıya ulaştırmanın ne denli zor, hatta imkansız olduğunu matematiksel olarak da ispat etmiş bulunuyoruz.
Mekteb-i Asli Kıtadır İlham ve Motivasyon, Geleceği İnşa ve AI
Ekibinde güveni tesis etmiş, çalışanlarının özgüveni korumuş; kendi duygularını kontrol edebilmiş, ekibinin dopamin, seratonin, epinefrin, oksitosin vb. dengelerini de gözeterek neofobilerin yenilmesini duygu yönetimi ile sağlamış, çözüm becerisine sahip aklı selim ekipler kurmuş liderler cari işlerden ziyade, çalışmalarının %80'ini işletmenin geleceğini inşa etme üzerine kurgulamalıdır. Veri odaklı bilgi ve tecrübe dönüşümüne destek olacak şekilde AI'yı akıllıca kullanmalı; anlamak için ayrıştırmalı, lakin yönetmek için birleştirmelidir. Teknenin nereye gideceğini rüzgârın nereden estiği değil, yelkeni ne yöne açtığımız belirler. Bunun için inanç lazım, sebat lazım, gönül güzelliği lazım. İnanç görünmeyene inanmaktır, görünmeyene inanırsanız başkalarının göremediklerini de ferasetinizle görürsünüz. Her lider hata yapar, çalışanlar hataları kabul edebilir, ama üzerine düşen görevleri yapmayan liderleri affedemez. Peki bunun üstesinden nasıl gelebiliriz? Etkili ve durumsal liderlik için en az teorik bilgi kadar pratik de gerekmektedir, zira liderliğin yapılarak gelişen bir kısmı da bulunur: "Mekteb-i asli kıtadır".
Görme, Anlama ve Feraset
İnsan gözü 380-750 nm arasındaki dalga boylarını görebiliyor. Tüm ışık spektromu düşünüldüğünde aslında hiçbir şey göremiyoruz. Görme kabiliyetimiz dalga boylarının sadece 100.000'de 3'ünü kapsıyor. Ultraviyole, Gama, X, Morötesi, Kızılötesi ışınları, TV ve Radyo Dalgalarını görmüyoruz. Sadece belli frekans aralığında maviden kırmızıya gökkuşağında yer alan ışıkları görebiliyoruz. Bilimsel açıdan gözün her şeyi görmek için olmadığını ve sınırsız bir görme gücünün olmadığını anlıyoruz.
Ancak hakikatin aslına bakacak olursak gözle göremediğimiz pek çok şeyi kalbimizle idrak ediyoruz. Bu derin bir mana alemi içeriyor. Maddeden manaya, zahirden batına geçerken gözle değil yüreğimizle görüyoruz. Göz zahiri, yürekse batını görüyor. Karşımızdakinin zihninden geçenleri, düşüncelerini, ruh halini ve kalbindekileri çıplak gözle göremiyor ve anlayamıyoruz. Yani aslında tam manasıyla birbirimizi ve hakikati görmüyoruz. Gerçeği görebilmek için bakış açımızı, aklımızı, zihnimizi, bilgimizi, fikrimizi, yüreğimizi, ahlakımızı ve bunların tamamını; yani ferasetimizi geliştirmek zorundayız. 100.000'de 3'ü gördüğümüz bir Dünya'da neyi tam olarak gördüğümüzden bahsediyoruz. Bu nedenle liderler olarak sadece bakmayalım, lütfen görmeye de çalışalım.
Olağanüstü İnsan ve Lider
Bilir misiniz doğumdan ölüme her şey bir bölü sonsuz (1/∞) ihtimalle gerçekleşiyor. Bu oran sıfıra çok yakın olsa da hiçbir zaman sıfır değil. Yani olan her şey olağanüstü şekilde olması imkânsız olayların gelişimi ve kesişimi. Olanın kendisi olağanüstü. Hayat; gerçek = 1/ ∞ ve olağanüstü. Yaşadıklarımız, evrenin tüm boyutlarındaki gerçekliğin gerçekleşiyor olması olağanüstü. İnsan ise en olağanüstü cevherdir. İnsan beyni her an 2 üssü 100 milyar (2^10^12) seçeneği inceliyor; eliyor, sadece kalan birini seçiyor, bu seçim ve değerlendirme evrendeki tüm atomların sayısından daha fazla sayıda işlem içeriyor. İnsanın cevheri de burada saklı işte; nadir toprak elementleri gibidir bazı insanlar, hatta bazıları saf elmastır. Liderler de işte böyle olağanüstü olmalıdır.
Aşkla Uçabilenler… Hem Globalde, Hem Glokalde
Bu laf uzar gider, akıl aciz, ilmim ve bilgim az, kalem de tükenir sonunu güzel kalbinizle siz yazıverin. Kandan (nutfe), sütten ve topraktan gıdalanıp, etten elbisesiyle belki de meleklere imrenip, zirvelere kartal gibi varmayı kendisine dert edinmişlere ne mutlu.... Hem dermana sarılmadan önce derdi çok iyi bilmeli ki kanatlarımızı pes etmeksizin çırpabilelim.... Bazen dertlerle yaşamayı öğrenmek iyileşmenin kendisinden bile daha kıymetlidir. Dertleriyle kucaklaşıp zirvelerce uçabilen kartallara ve o en güzel liderlerimize muhabbetle.... İçimizdeki cevherin, gücün ve asaletin farkına varalım! Evet, tüm kuşlar gibi kartallar da ölümlüdür, olsun... Kabul. Lakin sen hep uçmayı düşle! Kalbinin dilini çöz.... Aşkla uçabilenler ölümsüzdür kardeşim. Hem globalde, hem de glokalde.
Görme, Anlama ve Feraset
Olağanüstü İnsan ve Lider
Olağanüstü İnsan ve Lider
