Metne Bağlı, Metîn Dostluklar Kurmak (53)

Mustafa Özbilge

OLAĞAN
Hep böyle olur
Anaç gökler daha bir bulutlanır
Denizler yosunlara sokulur
Aşk bozulur güven bozulur
Sinsilikler pusular
Derken yerine oturur hepsi
Sen niye tasalısın
***
Güney bahçeleri ayaza sardı mıydı,
Kız gibi portakalı kırağı vurur
Güz güneşinde ipe mandallanınca
Koçan gibi kolyozlar kurur
Yani hep böyle olur
*Metin Eloğlu
I.
Bunca kötülük ne için? Cennetse... Dayanabilir miyiz bu cennetin dibine? Hayır, yanlış yazmadım, cennetin dibi diyerek... Cehennemin dibine kadar yolun var, deriz kızdığımız kişiye. Cennetin dibi demeyiz. O zaman nereden çıktı bu cennetin dibi?
*** 
Bu cennet hakkında ne kadar az şey biliyorum. Ona ulaştıran anayolları, patikaları, haritaları... Ayrıntıları yok bende. Bazı arkadaşlarım bu sebepten eleştiriyor politik yazılarımı. Teferruata giremeyince derinliğe de dalamıyorsun diyorlar. Gayya kuyusuna çekmek istiyorlar besbelli...
***
Haklılar...
***
Liderlerin uçaklarındaki gazeteciler, işleri yürüten bürokratlar, parti kurmayları tabii ki çok bilir satır aralarını. Bankalarda, piyasalarda dönen spekülasyonları, ihale şartnamelerindeki şahsa mahsus nüansları... Hangi limandan, hangi uyuşturucu baronuna sevkiyatın kimlerin kanalıyla yapılacağını... Kumar, futbol, şike, karapara, doğrudan yahut dolaylı yollarla İsrail'e sevk edilen enerji, yürütülen ticaret ağı, gemiler... İçeriden birileri bilir, sızdırır dışarıya. 
***
Türkiye'nin topraklarından hangi madenler çıkar? Divriği'den demir, Küre'den bakır, Soma'dan linyit... Ben bilmem. Bilimadamları bilir... İşadamları ile beraber fizibilitesi çıkarılır. Analizleri yapılır. Kâr riskleri tam olarak tespit edilerek raporlar yazılır ince ince. Yerli-yabancı sermayedarlar akıverir bölgeye...
***
Ormanların maden sahasına dönüştürülmesinin önü, vizyon sahibi politikacılar tarafından açılınca... Kim bu bilimadamları, işadamları, siyasetçiler, onların yereldeki paydaşları? Ben bilmem. Bildiğim, cennetin daha bir cennet olması için gece gündüz çalıştıkları... Kendileri için değil hâşâ! Memleket için inşa ettikleri cennet, başkalarının cehennemine nasıl mı dönüşüyor? Yakılan ağıtlarla, yetimlerle, yoksullarla, bir de rengi solmuş kimyasal kusan toprakla dönüşüyor.
***
Sonra, yerlisi var yabancısı var bu kızların. Kim öldürüyor bu kızcağızları? Hangi patronun, bürokratın, milletvekilinin oğluymuş, ya yeğeni? Kim silmiş hastane kayıtlarını, kim taşımış, kim gömmüş, kim yakmış, kim nutuk atmış, cin gibi saklamış bu sırrı?
***
İstihbaratı kuvvetli birtakım araştırmacı gazeteciler, meslekleri icabı bir yere kadar ulaşıp ipin ucunu yakalar. Fakat ipin santim santim ölçülmesi, onların boyunu aşınca ne olacak? Boyunlarına lif lif dolanır sicim, çekilir urgan... Ben onların yazdıklarının, konuştuklarının bile, çok az bir kısmını takip edebiliyorum. "Metanet" göstermek zor bu duruma.
***
Çünkü insan, daha az "metin" bir varlık çağımızda. Psikolojisi bir yere kadar dayanabiliyor insanın. Hem hayatın başka yönleri de var. Sanat, edebiyat, felsefe, müzik, din, spor, doğa, aile, iş-güç... Herkesin ilgi alanları var ve insan, küçük küçük onlara da zaman ayırmak istiyor hayatında. Politik olanla fazla meşguliyet, başka kanalların tıkanmasına sebep oluyor.
II.
O zaman ben şöyle bir şey yapıyorum ki bu yazıda da onu yapmaya çalışacağım. Mesela okuduğum bir kitaptan, seyrettiğim bir filmden, dinlediğim bir şarkıdan ya da sohbetten kendi yaşamımla, ülkemle, dünyayla ilgili bir bağ oluşturuyorum. Bu bağı, başka bağlarla ilmiklediğimde; o, "metne" dönüşüyor.
***
"Metne" dönüştürmek, gücümüzün yetmediği, elimizin ermediği kuvvetler karşısında, kendimizi koyuvermeyip yılgınlık göstermemek anlamına geliyor bana göre. Dayanma gücü, metanettir... Kötülüklerin önüne bir "metin" çıkararak "metîn" kalabilmenin bir yolunu buldum kendimce. Kendimi mi kandırıyorum?
***
Yazmak görünürde bir şeyleri çözmüyor belki, ama kişiyi şahit tutuyor çağına.
***
Bu bağlamdan bakarsak kendini kötülere satan, sırtını kötülere yaslayan bir yazı, "metin" olamaz. Sırtını garazsız, sadece yazıya dayadığında ancak; o yazı, "metne" dönüşür, şahsiyet bulur. Diğerinin varoluşundaki çürüklük, niyetin bozukluğundan gelir. Çürük, yani fesad olan; sağlam/"metin" olamaz. Öyle bir yazıyı yazan kişi de "metin" (bir kişi) değildir. Bozuk/fâsid'dir.
***
"Metnimizin" başı bu kitaba bir telmihti: "Cennetin Dibi" Gündüz Vassaf'ın 1996'da basılmış kitabı. Şimdi bu kitabın 120 ve 121. sayfalarından birer paragraf alıntılacağım. "Metin", otuz sene önceden...
***
"Kendi kendine kendisini vizyon sahibi, ileri görüşlü ilan eden, ülkesinin kısa zamanda köşeyi döneceğine inanan ve isteyeni serbest ticaret bölgesi ya da askeri üs kurmaya çağıran bir Cumhurbaşkanı, dünyanın en büyük eğlence şirketlerinden birisine, zamanında, yer sorununu çözümleyebileceği garantisini vermiş. Bu konuda Cumhurbaşkanı ile görüşmeleri yürüten ve esrarengiz bir biçimde Atlantik'te seyreden yatından düşüp boğulduktan bir gün sonra otopsi yapılmaksızın alelacele İsrail'de gömülen dünyanın en zengin, en müteşebbis, en karanlık işadamlarından Robert Maxwell'in ölümü (ya da yok oluşuyla) ve akabinde Cumhurbaşkanı'nın da gene esrarengiz bir biçimde rahmetli olmasıyla birlikte görüşmeler de askıda kalmış. Ama şu kadarı biliniyor: Maxwell müteveffa Cumhurbaşkanı'na, egemenliği kayıtsız şartsız şirkete olmak üzere ülkesinin bir yöresini serbest eğlence bölgesi olarak kiralamayı teklif etmiş. Projedeki eğlence beldesi gerçekten heyecan verici."
***
"Eskisine göre daha serbestiz, istediğimizi yapabiliyoruz; ama çoğu yerde devlet hâlâ devlet, asker hâlâ asker, din hâlâ din, töre hâlâ töre. Her ne kadar hepsinde bir çözülme varsa da (özel hapishaneler, paralı ordu, yeni dinler), özgürlüğümüz, istediğimiz gibi eğlenebilmemiz sınırlandırılıyor gene de. İşte Maxwell'in Cumhurbaşkanı ile konuştuğu eğlence projesi bu sınırları aşmayı amaçlıyor. Kiralanacak beldede egemenlik şirkete ait. Eğlenmenin, oynamanın kurallarını belirleyen şirket. Hepsi projede olan aşağıdaki eğlence etkinlikleri yüzyılımızın sıradan, standart tatminlerinden sıkılmış müşterisine şimdiye dek tatmadığı heyecanları, yaşamadığı maceraları vaat ediyor."
***
Bu iki paragraflık "metni", yukarıda adı geçen Robert Maxwell'in kızının Ghislaine Maxwell olduğunu ve Ghislaine'nin de Jeffrey Epstein'ın sevgilisi ve pis işlerindeki ortağı olduğu bilgisini göz önünde bulundurup bir daha okuyun.
***
Bildiğiniz üzere Jeffrey Epstein, küçük yaştaki kız ve erkek çocukları istismar etmekten hapse atılmıştı ve sonra da intihar ettiği söylenmişti. Devlet başkanlarıyla, önemli bürokratlarla, büyük zenginlerle, soylu sınıfıyla yakın ilişkiler kurmuş bu adam ve sevgilisi Ghislaine'in güçlü İsrail bağlantıları mevcut. Amerika'da Epstein olayına dair dosya ve kayıtlarda tam olarak neler var ve kimleri kapsıyor? Şimdiye dek bunun çok küçük bir kısımı kamuoyuyla paylaşıldı.
***
İsrail'in inşasında emeği olan Robert Maxwell'in Türkiye'de eğlence sektörüne girmek için Turgut Özal'la görüşüp görüşmediğini bilmiyorum. Yazar da bu iddiasını neye dayandırıyor belli değil. Ama Turgut Özal, cumhurbaşkanıyken Erol Simavi’nin sahibi olduğu Hürriyet’ten kurtulmak için Maxwell’in gazeteyi satın almasını istediği bilgisi, gazetelerde karşıma çıkıyor. Bir de Robert Maxwell'in, Lady Ghislaine isimli yatının İstanbul Boğazı'na demirlediği haberi...

***
Ben gazeteci değilim, bunun daha ötesini kurcalayacak gazeteci kabiliyetine de sahip olmadığımdan; sadece 1996'da basılmış bir metinden okuduğum şu iki paragrafı düşünüyorum. Acayip bir ilişki sarmalı var. Bu ilişkilerin; ülkemiz ve bugünkü dünya sahnesinde oynananlara dair birtakım şifreleri barındırdığı âşikâr.
***
Gündüz Vassaf'ın, otuz sene evvel basılmış, Cennetin Dibi kitabından tekrar alıntılayacağımız şu cümleler, Jeffrey Epstein'in yaptıklarını tekrar düşünmemizi sağlayacak. "Eğlenmenin, oynamanın kurallarını belirleyen şirket. Hepsi projede olan aşağıdaki eğlence etkinlikleri yüzyılımızın sıradan, standart tatminlerinden sıkılmış müşterisine şimdiye dek tatmadığı heyecanları, yaşamadığı maceraları vaat ediyor."
***
İşte bu dünyada tasarlanan bir cennet oyununun ettiklerini yaşıyoruz. Yahudilikte ahiret inancı o kadar flu ki... yok gibi... Yahudi Jeffrey'nin temsil ettiği anlayış, dünya seçkinlerine; kurbanları çocuklardan oluşan bir şantaj oyunu oynattı. Tatmadıkları heyecanları, yaşamadıkları maceraları, standart tatminlerin üzerine çıkan zirve bir oyun... Karşılığında da onlara siyonizmin istediği her şeyi yaptırabileceği bir pazarlık masası kuruldu.
***
Filistin'deki soykırımı mümkün kılan da İran ve Lübnan'a saldırmayı kolaylaştıran da bu kirli uzantıların gölgesi... Teoman Duralı'nın "metinlerinde" geçen onun kavramsallaştırmasıyla: Çağdaş İngiliz Yahudi Küresel Medeniyeti dediği şey...
***
Mesele o kadar büyük ve çetrefil ki... insan yılgınlığa kapılıp aciz hissedebiliyor kendini bu kumpasların içinde. Ne kadar zayıf, bilgisiz ve etkisizim... Her tarafı tutmuş küresel bir ağın gözlerinde çırpınan zavallı bir balık misali, hareket ettikçe daha da dolanıyorum bu şebekeye. Yakalanmış kıvrım kıvrım çırpınan bir balık olmak, yakalandığından habersiz ölü bir balık olmaktan yine de yeğ...
***
"Metîn" olabilir miyiz bu yuvarlandığımız sahte cennetin dibinde? "Metanetimizi" ne zamana kadar koruyabiliriz?
III.
Türkçeden Kur’ân’a, Kur’ân’dan Türkçeye Kelimeler başlıklı çalışmamızın 53’üncüsü olacak kelime: "metin."
***
"Sağlam, sert olma" manasındaki Arapçadaki "metüne" kökünden gelen bu kelime hakkında Kubbealtı Lugatı şu açıklamayı yapar: "Sağlam, dayanıklı, kuvvetli, güçlü; zorluk, sıkıntı ve acılar karşısında yılgınlık göstermeyen, dayanma gücünü kaybetmeyen, "metânetli" kimse; asla acze düşmeyen, zorluk ve sıkıntı nedir bilmeyen, her şeyden ve herkesten sağlam ve güçlü olan” mânâsında esmâ-i hüsnâdan (Allah’ın en güzel isimlerinden)dır."
***
Kelime, Zâriyât Suresi 58. ayette şöyle geçer:
"İnnallâhe huve-r razzâku zû-l kuvveti-l "metîn"
(Şüphe yok ki Allah'tır rızık veren; "metin", kuvvet sahibi olan O'dur).
***
Metin kelimesi Edirneli Nazmi'nin bir beytinde şöyle geçer:
Bir sebeb istersen dînde kavî olmağa
Şer’i elden koma hergiz kim odur habl-ı "metîn"
(Dinde güçlü/sağlam olmağa bir sebep istersen; asla şeriatı elden bırakma ki o sağlam bir iptir).
***
"Metin" kelimesinin bir anlamı da: "Basılmış veya elle yazılmış yazı, yazı parçası, tekst; basılmış bir kitabın, el yazması bir eserin yâhut kānun, belge, makāle vb. bir yazının, başkalarına âit açıklama ve eklerden ayrı olan ve sâdece yazarın kendi sözlerinden meydana gelen kısmı, böyle bir yazıyı oluşturan kelimelerin bütünü"dür. 
***
İslam Ansiklopedisi, "metîn" kavramını şöyle tanımlar: Terim olarak “senedin ardından gelen, sünnet veya hadis tarifinin kapsamına giren Hz. Peygamber’in sözü ya da davranışının ve tasviplerinin anlatımından oluşan lafızlar yahut diğer şahısların ifadeleri” demektir. "Metîn"in çoğulu olan "mütûn" kelimesi: İslami literatürde daha çok "açıklanmayı gerektiren temel ders metinleridir." Kelime şair Nef'î'nin bir beytinde şöyle geçer:
***
Nice kasîde ki her beyti bir kitâb-ı "metîn"
Nice kitâb ki her fasl u bâbı şerh-i "mütûn"
(Nice kaside ki her beyti sağlam bir kitaptır; nice kitap ki her bölümü temel kitapların açıklamasıdır).
***
"Metanet" kelimesi de aynı kök üzeredir. "Dayanma, sağlam, güçlü ve "metin" olma, sağlamlık, dayanıklılık" anlamına gelen kelime, Diyarbakırlı Lebîb Divanı'nda şöyle geçer:
***
"Metânet" üzre ol ey dil ki küşt-gîr-i felek
Döşerse fursatı fevt etmez örseler düşürür
(Ey gönül! "Metanet"/sağlamlık üzere ol. Çünkü felek, bir pehlivandır. Eğer fırsatını yakalarsa kaçırmaz, seni hırpalar, düşürür).
IV.
Her insan, az çok kendi kuvvetini bilir. Zorluklar karşısında, herkesin kendi yetileri üzerinden geliştirdiği çeşitli direnç alanları, potansiyeli mevcuttur. Ancak İsrail-Amerika ittifakında kurulan kapitalist-epistein çetesinin gayesi, burada kendilerine mukavemet gösterecek insanların "metinlerini" ortadan kaldırmak olduğu için "metanet" gösteren fert, topluluk ve devlet yok edilmesi gereken bir hedefe dönüşür. Dolayısıyla dünyanın neresinde olursa olsun, direnç gösterebilecek en ufak kımıltı bile radara takılmaya yetmektedir.
***
"Metanet", maddi güç değildir. Bu sebepten dayanma refleksi kötürümleştirilmiş her insan/yapı; maddi gücü her ne olursa olsun, "metanet" gösteremediği oranda köledir. Halbuki maddi olarak ne kadar zayıf olsa da "metin" bir ruha sahip herkes, varlığını bir şekilde gerçekleştirme yolundadır..
***
Burada "metanet" göstermek, bir savaşı kazanmak değildir. Varlığını, onu yok sayanlara karşı dayatmaktır. "Metanetini", "El-Metîn" olan mutlak kuvvetten alanlar, "metn"e bağlı kaldıklarından dolayı, teslim olmayacaklarını Filistin ve İran'da gösterdi. Düşman; bu savaşı, yeryüzünde kurulmak istenen ifsad düzenine karşı duracak "metanet" sahibi tek bir ferd kalmayıncaya dek devam ettirme niyetinde.
***
Şu enformasyon kirliliğinin içinde, sağlam bir zemin, metîn bulmak kolay değil. Ararken kandırılmamanın en "metîn" tutamağı, yine "metne", yani berk olana istinad ederek "metanet"i görebilmekte. Fakat Ebü'l Hasan El-Eş'arî; bu kavramı açıklarken "metîn"i, velî ismiyle birlikte düşünerek dostlukla birleştirir. Kelimenin kökündeki "sırt" ve "yol" manası düşünülürse bu yorum, bizi "arka-daş", "yol-daş" kavramına götürür ki o zaman şöyle bir çıkış yolu bulabiliriz kendimize. Mevcut düzene karşı "metanetli" olabilmenin yolu; "metn"e bağlı, "metîn" dostluklar kurabilmekten geçer.