Taceddin Dergâhı'ndan Enternasyonel Marşı Okunur mu?
Mustafa Özbilge
Biz ilk gençliğimizden beri kahvehanelerde buluşmayı tercih ederiz arkadaşlarla. Dilin kemiği olmadığından kasabamızdaki kafeterya konseptini bozmayalım isteriz. Kendimizi evden bile daha rahat hissettiğimiz bir ortama karşılık gelir kahvehaneler. Tabii buranın da birtakım sorunları yok değil. Mesela istemediğin gevezenin biri masaya musallat olup kafanda boş teneke çalabilir saatlerce. Git, diyemezsin; ayıp olur. Her ne kadar dilin kemiği yok desek de tam da yurdum insanının kullandığı gibi pek işlevsel kullanamıyoruz bu çeneçal pervasızlara karşı dilimizi.
***
Arkadaş, hanımını kaynanasına göndermiş yarı yıl tatilinde. İyi ya... bir kez de evde toplanalım. Biz bize konuşur, Sofi'yi bu geceki çay parasından mahrum etmiş oluruz, dedik. Sofi, mekânı geç saatlere kadar açık tutan, çok sevdiğimiz çaycımız.
***
Toplaştık bir haneye sekiz on kişi. Şuradan buradan konuşurken pek yapmadığımız bir şey geliverdi aklıma. Film seyretmek... Teklifim, şaşkınlıkla kabul edildi ekip tarafından. O gece ve sonraki geceler, dünya sinemasının zor ve güçlü filmlerinden dokuzunu bir hafta boyunca seyrettik.
***
Bazen gecede iki film seyrettiğimiz de oldu. Gece seyrettik, gündüz konuştuk üzerine. Sinema okulu öğrencisi gibi didik didik ettik sahneleri. Politika, felsefe, din, hukuk, sanat, aşk... İnsana dair her konuya mevzu oldu filmler...
***
Filmlerden biri, İtalyan yönetmen Fellini'nin 1973 yapımı "Amarcort" isimli otobiyografik eseri. Filmde, 1930'ların faşist İtalya'sı, Adriyatik kıyısındaki küçük bir sahil kasabasından mevsim mevsim yansıtılıyor. Temelde bir olayın etrafında düğümlenmiş bir hikaye yok. Kasabadaki halkın, sene içerisinde yaşadığı traji komik olaylar, nostaljik bir duyguyu aksettirerek sahneleniyor. Tabii Benito Mussolini'nin yükselen faşist rejimi de alaycı, ironik bir dille eleştiriliyor.
***
Filmdeki müzikler ve tabiat muhteşem... Teknik konuları konuşacak yetkinliğim yok. Filmin bu yazıya konu edineceğim kısmı ise şurası..
***
Faşist bir lider kasabaya gelecektir. Kasaba meydanı onun şerefine süslenir. Faşist semboller ve Mussolini'nin çiçeklerden yapılmış devasa portresi... Yerel faşist gruplar, faşizmin hareketli, dinamik yapısını ispatlarcasına sağa sola koşarlar askeri nizam... Liderin gelişiyle ihtişamlı bir geçit töreni düzenlenir.
***
Federal Liderin, kara gömleklilerle girişi, kasaba halkında büyük bir heyecan uyandırır. Şiirler, övgüler, okul çocuklarının abartılı jimnastik gösterileri... Herkes şaşkın ve coşkulu bir şekilde bu heybetli manzarayı seyretmektedir. Faşistlerin meydandaki gövde gösterisi doruk noktasına ulaştığı esnada beklenmedik bir şey olur. Kasaba kilisesinin çan kulesinden sosyalistlerin "Enternasyonel Marşı" çalar.
***
Faşistler affallamıştır. Önce sesin nereden geldiğini tespit etmeye çalışırlar. Sonra öfkeden çıldırarak rejime karşı yapılan bu protestoya silahlarına sarılıp kilise kulesine doğru yaylım ateşiyle karşılık verirler. Liderin karşısındaki bu güvenlik zaafiyeti kabul edilemez. Kilisenin kulesine tırmandıklarında karşılarına çıkan manzara gerçekten traji komiktir. Kurulmuş bir gramofon...
***
Bu gramofonu buraya kim kurdu?
***
Filmin yönetmeni Fellini'nin çocukluğunu sembolize eden, 13 yaşlarındaki Titta'nın anti-faşist, emekçi, duvar ustası babası Aurelio mu? Faşist lider kasabaya geleceği zaman herkes üniforma giyerken o giymez. Aksine protesto manasına gelecek siyah bir kravat takar. Bu durumda, gramofon eyleminin arkasında onun olduğu düşünülür.
***
Aurelio'nun geceleyin evi basılır. Yaka paça sürüklenerek karakola götürülür. Her ne kadar sorguda, bu eylemi onun yaptığını ispatlayamasalar da hint yağı işkencesiyle onu aşağılamaktan geri durmayacaklardır.
***
Hint yağı işkencesi nedir? Aurelio'ya yüksek dozda hint yağı içirilir. Bu yağ, çok güçlü bir müshil etkisi gösterdiğinden; vücut, bağırsak kontrolünü tamamen kaybeder. Aurelio üstü başı pisliğe bulanmış, hor ve hakir bir şekilde evine döner.
***
Ankara'da 7-8 Temmuz'da yapılacak NATO Zirvesi öncesinde düzenlenen operasyonlar kapsamında toplam tutuklu sayısı 145 olmuş. Sayının artacağı belli... NATO liderleri hasbelkader Taceddin Dergâhı önünden geçecek olsa... Dergâhtan Enternasyonel Marşı elbette çalacak değil. Çünkü NATO'nun Sovyetleri kalmadı artık. Öyleyse bu operasyonlar ne için?
***
İnsan düşünmeden edemiyor. İstiklal Marşı'nı okuyacak olanlar nerede?
